Instrumenty pochodne: Kontrakty terminowe i opcje

Kontrakty terminowe i opcje są zaliczane do instrumentów pochodnych rynku giełdowego. "Pochodne" dlatego, że pochodzą od instrumentów finansowych bazowych (podstawowych), takich jak indeksy i akcje. Przez inwestorów, kontrakty i opcje są zaliczane do bardziej ryzykownych instrumentów giełdowych. Ryzyko związane jest z występującą w nich silną dzwignią finansową oraz ze stosunkowo krótkim okresem "życia" tych instrumentów - najdłuższa seria wygasa po 9 miesiącach.

W teorii i zamyśle twórców instrumentów pochodnych, miały one umożliwić zabezpieczenie wartości portfela akcji przed spadkami cen podczas korekty czy bessy. W praktyce służą spekulantom do krótkoterminowego grania na spadki lub zwyżki cen instrumentów bazowych i zarabiania podczas tych ruchów cen, zwielokrotnionego istnieniem dzwigni finansowej. Zarówno kontrakty jak i opcje pozwalają zarabiać na giełdzie w trakcie spadku cen akcji i indeksów. Należy wówczas zająć tzw. "krótką pozycję", czyli sprzedać kontrakt czy opcję.

Podstawową wiedzę o kontraktach terminowych można znaleźć na stronie DM BOŚ. Do wyznaczania momentów zajęcia lub zamknięcia pozycji stosuje się najczęściej sygnały analizy technicznej, chociaż można sobie wyobrazić, że inwestor przewidujący bessę na podstawie analizy fundamentalnej czy makroekonomicznej zajmie długoterminowo krótką pozycję na kontraktach.

Kontrakt terminowy to rodzaj zakładu między uczestnikami rynku o to w którą stronę w najblizszej przyszłości podąży instrument bazowy. Zwolennicy wzrostów zajmują pozycję długą czyli kupują kontrakty. Zwolennicy spadków cen zajmują pozycję krótką czyli sprzedają kontrakty. Obie strony płacą prowizje (dość duże porównując z rynkiem akcji). Jest to więc gra, na której bez ryzyka zarabiają biura maklerskie. Ze statystyk wynika, że tylko 5-7% graczy na rynku terminowym zarabia, wśród nich prawdopodobnie dużą część stanowią wielkie instytucje finansowe, dobrze wiedzące w którą stronę podąży rynek, ponieważ sami wkładają bądź wycofują duże kapitały, więc wiedzą czy w najbliższych godzinach będzie na rynku kupowanie, czy sprzedawanie.


Instrumentami bazowymi dla kontraktów są główne indeksy GPW:
  • WIG20 - FW20
  • MIDWIG - FMID
  • TECHWIG - FTEC


najbardziej płynne spółki:
  • AGORA - FAGO
  • BZWBK - FBZW
  • KGHM - FKGH
  • PEKAO - FPEO
  • PKOBP - FPKO
  • PKN ORLEN - FPKN
  • PROKOM - FPKM
  • TPSA - FTPS


waluty:
  • USD - FUSD
  • EURO - FEUR


obligacje:
  • pięcioletnie - FPS5


Po czterech literach i niekiedy cyfrach, stanowiących skrótowy opis jakiego waloru bazowego dotyczy kontrakt, następuje litera i cyfra określające miesiąc i rok wygaśnięcia kontraktu (inaczej mówiąc termin, do którego występuje handel tym papierem na giełdzie). Kontrakty wygasają zawsze w trzeci piątek oznaczonego miesiąca zgodnie z następującymi oznaczeniami:
  • H7 - marzec 2007
  • M7 - czerwiec 2007
  • U7 - wrzesień 2007
  • Z7 - grudzień 2007


Zgodnie z tym: FPEOZ7 oznacza kontrakt na akcje PEKAO SA wygasający 21 grudnia 2007.

Spekulacyjna wizja szybko zarobionej, dużej ilości pieniędzy, skłania wiele osób do grania na kontraktach. Również zachęciła wielu autorów do napisania książek - poradników o tym sposobie zarabiania pieniedzy. Wspomnę tu takie nazwiska jak Zalewski, Schwager, LeBeau, Hull.